Ғани Мұратбаев ескерткіші

Ғани Мұратбаев ескерткіші

Ғани Мұратбаев (1902-1925 жж.) – қоғам қайраткері, Қазақ КСР-дағы комсомолдың негізін қалаушы. 

1911 жылы Ғаниді орыс бастауыш мектебіне береді, онда оның біліммен мен оқуға қызығушылығы пайда болды. Ол өз оқуын қалалық педагогикалық институтта жалғастырды. 1916 жылы сүзектен анасы мен әпкесі қайтыс болады. Ғани жалғыз қалып, Ташкентке кетеді. Онда интернатқа түсіп, кейін институтқа оқуға түседі, сол жерде орта білім алып шығады.  

1918 жылы Қазан төңкерісінен кейін Ғани Қазақстандағы алғашқы комсомол ұйымын ашып, сол кездері Қырғыз АССР деп аталатын республиканың комсомол ұйымын басқарған алғашқы адам болды. Ұйым басшылығында Ғани Мұратбаев адамдарға олардың қиыншылықтарын шешуге көмектесіп, пақыр, аш және үйсіз балаларды жинап, оларды интернатқа орналастырып, құжаттармен анықтап, белсенді қоғамдық іс-әрекеттерге тартты.Қазақстанның тұңғыш жастар бірлестігін құрудың бастауында тұрған.

1990 жылдардың басында Қазақстан Республикасының Ленин Коммунистік Жастар одағы съезінің шешіміне сәйкес Қазақстан жастарының одағы осы одақтың мұрагері болды. 

1921-1924 жылдар аралығында Мұратбаев Өзбек, Тәжік, Түрікмен, Қырғыз республикалары мен Қазақстанның оңтүстік облыстарының комсомол ұйымдарын біріктірген Түркістан комсомолының ОК-нің бірінші хатшысы болып жұмыс істеді. 

Мұратбаев комсомолдарға аңыздар мен ертегілерді ғалым-этнограф Әубәкір Диваевқа көмек ретінде көшіріп жазысуды тапсырған. 1925 жылы Орынборда А.В. Затаевичтің «Қырғыз халқының 1000 әні» атты бағалы еңбегінде Ғани Мұратбаевтың сөзінен атақты «Дудар-ай» жазылды. 

Ақын Мағжан Жұмабаев, Ілияс Жансүгіров, Жұбан Молдағалиев, Жарылқасын Боранбаев Ғанидің қысқа өмірі туралы әндер шығарған. Оның туған қаласы Қазалы қаласында оны «Батыр Ғани», «Батыр-бала» деп сүйіспеншілікпен атайды. 

Ғани Мұратбаевтың есімі Алматы, Қызылорда, Нұр-Сұлтан, Ақтөбе және т.б. қалалардағы көшелерге берілген. 

Орта Азия мен Қазақстандағы комсомол ұйымдастырушысы Ғани Мұратбаевқа (1902-1925 жж.) 1985 ж. Сәтбаев көшесінің қиылысындағы Достық даңғылында ескерткіш орнатылды. 

Ғ.Мұратбаевтың қола мүсіні мүсіншілер Т.С.Досмагамбетов, О.Г.Прокопьеваның үлгісі бойынша орындалған және гранит тастан (сәулетшілер Ш.Е.Уәлиханов, А.С.Кайнарбаев) жасалған тұғырға орнатылды.    

Постаменттегі мәтін: «Ғани Мұратбаев». Ескерткіштің биіктігі 3,7 м.