Ақын-ақын Ж. Жабаевқа ескерткіш

Ақын-ақын Ж. Жабаевқа ескерткіш

A bust monument was erected to the Kazakh folk poet-akyn Zhambyl Zhabayev (1846-1945) in the square of the Abai Қазақтың халық ақыны Жамбыл Жабаевқа (1846-1945 жж.) ескерткіш-бюст орнатылды. 1971 жылы Қабанбай батыр көшесінде Жамбыл бюсті мүсінші Х.и. Наурызбаев пен сәулетші м. м. Меңдіқұловтың үлгісі бойынша сұр граниттен жасалған тұғырмен тұтас орындалған. Мүсіндік бейне ақынның бейнесін шығармашылық жағдайында жеткізеді. Тұғырдың бет жағында Мәтін: «Жамбыл. 1846-1945 жж.» Ескерткіштің биіктігі 4,55 М.

Жамбыл Жабаев 1846 жылы 16 (28) ақпанда дүниеге келген. Бала кезінде Жамбыл домбырада ойнауды үйренді. Жамбылдың ағасы, әкесінің ағасы, белгілі домбырашы болған. 14 жасында ол үйден кетіп, ән айту арқылы ақын болуды шешті. XIX ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басында көрнекті ақындардың айтыстарына (жарыстарына) бірнеше рет қатысып, жеңіске жетті. Ол айыптау әндерінің шебері ретінде танымал болды. Кейін революцияға дейінгі репертуардан «Сұраншы батыр», «Өтеген батыр» эпостары, «Хан мен ақын», «жалқау адам туралы ертегі» және т. б. ертегілер жазылды.

One of the peaks of Zhambyl’s creativity is his aitys. In the late XIX and early XX centuries, Zhambyl participated in the Жамбыл шығармашылығының шыңдарының бірі-оның айтыстары. 1881 жылы Құлмамбет, 1895 жылы Сарбас, 1902 жылы Досмағамбет, 1909 жылы Шашубай атты ақындар айтысына қатысқан. Жамбыл айтысқа дейін Құлмамбетпен шағын жарыстарға қатысқан-қайым – айтыс оның әндері КСРО-дағы өмірін шын жүректен дәріптеп, билік тарапынан кеңінен тараған. Тоқсаныншы Жамбылдың бейнесі жаңа құрылысты және оның адамдарын қарсы алған Шығыс данагері-ақсақал бейнесінде бейнеленген. Ол Қазақстанның ең құрметті ақынына, ал оның әндері-қазақ ауылының жаңа тұрмысының бір бөлігіне айналады. 1938 жылдан Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты.

Жамбылдың поэтикалық мәнері Психологиялық қанықтығымен және өмір бейнесінің нақтылығымен, баяндаудың жан-жақтылығымен және эпикалық қарапайымдылығымен ерекшеленді. Ол ауызша формаларды әдеби, поэтикалық үзінділерді прозамен үйлестірді. Оның әндері кеңестік кезеңдегі қазақ әдебиетінің жарқын беттерін көрсетеді. Жамбыл поэзиясы қарапайым халықтың өмірімен байланысты. Жамбыл қазақтардың орыс халқымен достығына шақырған, ол көптеген лирикалық, тұрмыстық, әлеуметтік-сатиралық әндерді, батырлық поэмалар мен ертегілерді («бай Қадырбайдың иті», «қара Жарлық», «ашулы жүрек поэмасы», «Өтеген батыр», «Сұраншы батыр» поэмаларын, «Хан мен ақын» Ертегісін, «жалқау адам туралы астарлы әңгіме» және т.б.) қосқан. Ұлы Отан соғысы басталғанда, майданға қатардағы жауынгер, Жамбылдың ұлы Алғадай Жамбылов аттанды. Жамбыл Жабаев 1945 жылы 22 маусымда қайтыс болды.